دانشگاه آزاد اسلامي
واحد رشت
دانشکده علوم انساني
گروه آموزشي تربيت بدني
پاياننامه تحصيلي جهت اخذ درجه کارشناسي ارشد رشته: تربيت بدني گرايش: فيزيولوژي ورزشي
عنوان:
آثار تمرين هوازي بر (PMS )و ترکيب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن
استاد راهنما:
دکتر فرهاد رحماني نيا
نگارش:
حديث دادرس
شهريور 1393
تقدير و سپاس :
سپاس خداوند را که مرا در بهترين مسير زندگي يعني مسير زيباي علم قرار داد و توفيق انجام اين تحقيق را بر من ارزاني داشت .
مراتب قدرداني و سپاس خويش را تقديم جناب آقاي دکتر فرهاد رحماني نيا مي نمايم که از راهنمايي هاي ارزنده ايشان در راستاي پيشبرد تحقيق حاصل ، بهره فراوان برده ام و همواره شاگرد مکتب علم و انسانيت و منش والاي ايشان هستم .
از استادان محترم آقايان دکتر رامين شعباني و دکتر عليرضا علميه که داوري اين پايان نامه را به عهده گرفتند سپاسگزارم .
تقديم با عشق به :
پدر و مادر عزيزم به پاس تمام مهرباني هايشان

فهرست مطالبعنوان صفحهچکيده…………………………………………………………………………………………………………………………1فصل اول : طرح تحقيق1-1.مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………31-2.بيان مسئله ……………………………………………………………………………………………………………..51-3.ضرورت واهميت تحقيق …………………………………………………………………………………………91-4. اهداف تحقيق ……………………………………………………………………………………………………….121-4-1.هدف کلي …………………………………………………………………………………………………………121-4-2.اهداف اختصاصي ………………………………………………………………………………………………121-5.فرضيه هاي تحقيق ………………………………………………………………………………………………….131-5-1.فرضيه هاي اختصاصي ……………………………………………………………………………………….121-6.روش تحقيق ………………………………………………………………………………………………………….141-7.محدوديت هاي تحقيق ……………………………………………………………………………………………141-7-1.محدوديت هاي قابل کنترل تحقيق ………………………………………………………………………..141-7-2.محدوديت هاي غير قابل کنترل ……………………………………………………………………………151-8 . تعريف واژه ها …………………………………………………………………………………………………….151-8-1. سندرم پيش از قاعدگي ………………………………………………………………………………………151-8-2.علائم جسماني سندرم پيش از قاعدگي …………………………………………………………………161-8-3.علائم رواني سندرم پيش از قاعدگي …………………………………………………………………….161-8-4.تمرينات هوازي …………………………………………………………………………………………………171-8-5.ترکيب بدني ………………………………………………………………………………………………………171-8-6.شاخص توده بدني ……………………………………………………………………………………………..171-8-7.درصدچربي بدن ………………………………………………………………………………………………..17فصل دوم : سابقه موضوع و پيشينه تحقيق2-1.مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………192-2.مباني نظري ……………………………………………………………………………………………………………212-2-1.آناتومي سيستم تناسلي ………………………………………………………………………………………..212-2-1-1.اندام هاي جنسي زن ………………………………………………………………………………………212-2-1-2.تخمدان ها …………………………………………………………………………………………………….212-2-1-3.لوله هاي رحم ……………………………………………………………………………………………….222-2-1-4.رحم …………………………………………………………………………………………………………….232-2-1-4-1.ساختمان و فضاي رحم ………………………………………………………………………………
2-2-1-4-2.تقسيم بندي فضاي رحم…………………………………………………………………………….23
242-2-1-5.دستگاه هورموني زن ………………………………………………………………………………………242-2-2. سيکل قاعدگي ………………………………………………………………………………………………….242-2-2-1.سيکل قاعدگي ازديدگاه باليني …………………………………………………………………………242-2-2-2.چرخه قاعدگي ………………………………………………………………………………………………252-2-2-3.علت خون روي قاعدگي …………………………………………………………………………………272-2-3.اختلالات قاعدگي ………………………………………………………………………………………………272-2-3-1.آمنوره اوليه و ثانويه ……………………………………………………………………………………….272-2-3-2.الگيومنوره ……………………………………………………………………………………………………..272-2-3-3.ديسمنوره ………………………………………………………………………………………………………282-2-3-4.سندرم پيش از قاعدگي …………………………………………………………………………………..282-2-4.تعريف وشيوع PMS …………………………………………………………………………………………292-2-5.سبب شناسي PMS …………………………………………………………………………………………..302-2-6.علائمPMS ………………………………………………………………………………………………………312-2-7.تشخيصPMS ………………………………………………………………………………………………….322-2-8.درمان PMS …………………………………………………………………………………………………….322-2-8-1.درمان هاي دارويي …………………………………………………………………………………………322-2-8-2.درمان هاي غيردارويي …………………………………………………………………………………….332-2-8-2-1.رژيم غذايي ……………………………………………………………………………………………….332-2-8-2-2.طب سوزني ………………………………………………………………………………………………342-2-8-2-3.کايروپراکتيک …………………………………………………………………………………………….352-2-8-2-4.روش هاي آرام سازي و استرس زايي …………………………………………………………..352-2-8-2-5.ماساژ…………………………………………………………………………………………………………362-2-8-2-6.فعاليت ورزشي ………………………………………………………………………………………….362-2-9.دستگاه هاي انرژي هوازي و بي هوازي ………………………………………………………………..382-2-9-1.دستگاه بي هوازي …………………………………………………………………………………………..382-2-9-2.دستگاه هوازي ……………………………………………………………………………………………….392-2-10.فعاليت ، وزن و ترکيب بدن ………………………………………………………………………………402-2-11.ترکيب بدن ……………………………………………………………………………………………………..402-2-11-1.ترکيب بدن در هنگام بلوغ …………………………………………………………………………….422-2-11-2.اهميت توجه به ترکيب بدن در نوجواني …………………………………………………………422-2-11-3.ارزيابي ترکيب بدن ………………………………………………………………………………………432-2-11-4.روش هاي اندازه گيري ترکيب بدن ………………………………………………………………..442-2-12.شاخص توده بدني ……………………………………………………………………………………………452-2-13.اندازه گيري چربي زير پوستي ……………………………………………………………………………462-3. پيشينه تحقيقات …………………………………………………………………………………………………….472-3-1. پيشينه تحقيقات داخلي ………………………………………………………………………………………472-3-2.پيشينه تحقيقات خارجي ……………………………………………………………………………………..562-4. جمع بندي ……………………………………………………………………………………………………………62
فصل سوم : روش تحقيق3-1.مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………653-2.جامعه نمونه آماري …………………………………………………………………………………………………653-3.متغيرهاي پژوهش …………………………………………………………………………………………………..663-3-1.متغيرمستقل پژوهش ……………………………………………………………………………………………663-3-2.متغير وابسته پژوهش …………………………………………………………………………………………..663-3-3.متغير مداخله گر قابل کنترل …………………………………………………………………………………663-3-4.متغير مداخله گر غير قابل کنترل …………………………………………………………………………..663-4. وسايل و ابزارهاي اندازه گيري ……………………………………………………………………………….673-5.روش اجراي پژوهش و گرد آوري اطلاعات ……………………………………………………………..683-6. پروتکل تمرين ……………………………………………………………………………………………………..743-7.روش آماري ………………………………………………………………………………………………………….75فصل چهارم : تجزيه و تحليل داده ها4-1.مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………774-2.تجزيه و تحليل توصيفي داده ها ……………………………………………………………………………….774-3.بررسي طبيعي بودن توزيع داده ها …………………………………………………………………………….804-4.آزمون فرضيه هاي پژوهش ……………………………………………………………………………………..80فرضيه اول ……………………………………………………………………………………………………………………80فرضيه دوم ………………………………………………………………………………………………………………….83فرضيه سوم ………………………………………………………………………………………………………………….85فرضيه چهارم ………………………………………………………………………………………………………………87فرضيه پنجم …………………………………………………………………………………………………………………89فصل پنجم : بحث و نتيجه گيري5-1.مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………935-2. خلاصه تحقيق ………………………………………………………………………………………………………935-3. بحث و نتيجه گيري ………………………………………………………………………………………………945-3-1.فرضيه اول ………………………………………………………………………………………………………..945-3-2.فرضيه دوم ………………………………………………………………………………………………………..995-3-3. فرضيه سوم ………………………………………………………………………………………………………1025-3-4.فرضيه چهارم …………………………………………………………………………………………………….1035-3-5. فرضيه پنجم ……………………………………………………………………………………………………..1055-4.جمع بندي …………………………………………………………………………………………………………….1065-5. پيشنهادها ……………………………………………………………………………………………………………..1075-5-1.پيشنهادهاي کاربردي …………………………………………………………………………………………..1075-5-2. پيشنهادهاي پژوهشي …………………………………………………………………………………………107منابع فارسي ………………………………………………………………………………………………………………….109منابع انگليسي ……………………………………………………………………………………………………………….114
پيوست هاپيوست شماره 1.فرم رضايت نامه ……………………………………………………………………………………123پيوست شماره 2.پرسشنامه مقدماتي …………………………………………………………………………………124پيوست شماره 3.فرم تشخيص موقت سندرم پبش از قاعدگي ……………………………………………..126پيوست شماره 4.فرم ثبت وضعيت روزانه …………………………………………………………………………128پيوست شماره 5.جدول معادله برآوردچگالي و چربي بدن با استفاده از چربي زير پوستي ……….130پيوست شماره 6. مقادير Cut Off براي BMI سنين مختلف …………………………………………..131
فهرست جداولعنوان صفحهجدول2-1.طبقه بندي چاقي و اضافه وزن براساس BMI …………………………………………………46جدول 3-1 نتايج آزمون پله کويين براي مردان و زنان بر اساس تعداد ضربان قلب ……………… 71جدول3-2.پروتکل تمرين هوازي ………………………………………………………………………………….75جدول4-1.ويژگي هاي آزمودني ها به تفکيک گروه …………………………………………………………77جدول 4-2.شاخص توده بدن (BMI) به تفکيک گروه ……………………………………………………78جدول4-3.شاخص درصد چربي بدن به تفکيک گروه ………………………………………………………78جدول 4-4.شاخص (PMS) به تفکيک گروه …………………………………………………………………79جدول4-5.شاخص تست پله کوئين به تفکيک گروه ………………………………………………………..79جدول 4-6.نتايج آزمون کالموگروف- اسميرونوف براي نرمال بودن متغير ها ……………………..80جدول 4-7.نتايج آزمون t همبسته براي مقايسه علائم بدني پيش آزمون وپس آزمون ……………81جدول4-8 . نتايج آزمونt مستقل براي مقايسه علائم بدني در دو گروه چاق و کم وزن ………..82جدول4-9.نتايج آزمون t همبسته براي مقايسه علائم رواني پيش آزمون و پس آزمون ………….83جدول4-10.تايج آزمونt مستقل براي مقايسه علائم رواني در دو گروه چاق و کم وزن ………..84جدول4-11.نتايج آزمونt همبسته براي مقايسه درصدچربي بدن پيش آزمون و پس ازمون ……83جدول4-12.نتايج آزمونt مستقل براي مقايسه درصد چربي بدن در دو گروه چاق و کم وزن…86جدول4-13.نتايج آزمونt همبسته براي مقايسه توده بدون چربي بدن پيش آزمون و پس آزمون
87جدول4-14.نتايج آزمونt مستقل براي مقايسه توده بدون چربي بدن در دو گروه چاق و کم وزن 88جدول 4-15.نتايج آزمونt همبسته براي مقايسه شاخص توده بدن پيش آزمون و پس آزمون …89جدول 4-16.نتايج آزمونt مستقل براي مقايسه شاخص توده بدن در دو گروه چاق و کم وزن.90
فهرست نمودارهاعنوان صفحهنمودار4-1. مقايسه علائم بدني (PMS) در مراحل پيش آزمون و پس آزمون ……………………..81نمودار4-2. مقايسه علائم رواني (PMS) در مراحل پيش آزمون و پس آزمون …………………….84نمودار 4-3. مقايسه درصدچربي بدن در مراحل پيش آزمون و پس آزمون …………………………..86نمودار4-4. مقايسه توده بدون چربي بدن در مراحل پيش آزمون و پس آزمون………………………88نمودار4-5. مقايسه شاخص توده بدن در مراحل پيش آزمون وپس آزمون …………………………..90

فهرست شکل هاعنوان صفحهشکل2-1.محور هيپوتالاموس به تخمدان …………………………………………………………………………26شکل3-1. نحوه اجراي تست پله ……………………………………………………………………………………71شکل3-2.نحوه اندازه گيري قد ………………………………………………………………………………………72شکل3-3.ترازو …………………………………………………………………………………………………………….72شکل3-4.کاليپر ……………………………………………………………………………………………………………73شکل3-5.نحوه اندازه گيري چين پوستي …………………………………………………………………………74
آثار تمرين هوازي بر (PMS) وترکيب بدن دانش آموز ان دختر چاق و کم وزن
حديث دادرس
چکيده :
هدف از اجراي اين پژوهش آثار تمرين هوازي بر (PMS) و ترکيب بدن دختران چاق و کم وزن بوده است . روش پژوهش حاضر از نوع نيمه تجربي بود و بر روي 40 نفر از دختران دانش آموز مدرسه راهنمايي ناحيه يک رشت صورت گرفت که با روش مبتني برهدف و دردسترس از طريق فرم تشخيص موقت سندرم پيش از قاعدگي (PMS) صورت گرفت . گروه کم وزن بر اساس 5/18 BMI< و گروه چاق براساس30BMI? تقسيم شدند. هردو گروه چاق و کم وزن به مدت 5هفته و هرهفته پنج جلسه بود ;که با شدت 50% ضربان قلب زير بيشينه شروع شدوبه صورت پيشرونده افزايش يافت و در دو جلسه آخر به 65%HRMax رسيد . ابزار جمع آوري اطلاعات فرم رضايت نامه ، فرم تشخيص موقت (PMS) ، فرم جمع آوري مشخصات دموگرافيک ،فرم ثبت وضعيت روزانه ، آزمون پله ،اندازه گيري شاخص توده بدن و درصدچربي بدن و توده بدون چربي بدن در شروع و پايان پژوهش بودند و اطلاعات بدست آمده با آزمون -t استودنت مورد مقايسه قرار گرفتند . نتايج نشان داد که بين پيش و پس آزمون گروه چاق در موارد علائم بدني و رواني (PMS)، BMI و درصدچربي بدن و توده بدون چربي بدن تفاوت آماري معني داري وجود داشت ، در حالي بين پيش و پس آزمون گروه کم وزن فقط در علائم بدني و رواني PMS)) وBMI تفاوت معني دارمشاهده شد ، همچنين وقتي اطلاعات مرتبط با PMS) ( در دو گروه چاق و کم وزن مورد مقايسه قرار گرفت تفاوت معني داري مشاهده نشد ، ولي نتايج مربوط به درصد چربي بدن و توده بدون چربي بدن و BMI در گروه هاي چاق و کم وزن تفاوت معني داري نشان داد (05/0P< ) . بر اين اساس مي توان اين گونه عنوان کرد که تمرين هوازي پياده روي بر (PMS) و ترکيب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن مؤثر بوده است.
کلمات کليدي: سندرم پيش از قاعدگي، ترکيب بدن ،تمرين هوازي (پياده روي)
فصل اول
طرح تحقيق
1-1. مقدمه
امروزه تأمين سلامت زنان به عنوان يکي از حقوق مسلم ايشان ، يک هدف اصلي و همچنين وسيله اي مهم براي توسعه اجتماعي و اقتصادي محسوب مي شود . يکي از مسائل روان تني که با عملکرد توليد مثل زنان رابطه دارد ، سندرم پيش از قاعدگي است . هر زن در طول زندگي ودر مراحل رشد خود تغييرات مختلفي را پشت سر مي گذارد . اين تغييرات يعني بلوغ ، قاعدگي ، چگونگي روابط جنسي ، حاملگي ، زايمان ، بالاخره يائسگي مانند حلقه هاي زنجير بهم پيوسته است و هنگامي که فرد از يک مرحله به مرحله ديگر و يا از يک نقش به نقش ديگر پا مي گذارد ،مي تواند سلامت رواني و جسماني او را تحت تأثير قرار دهد (39). بنابراين مي توان مراحل مختلف اين تغيير و تحولات را محور اصلي زندگي رواني و سازش اجتماعي زن تلقي نمود .
بلوغ به عنوان يکي از مراحل خاص و داراي اهميت دوران زندگي مطرح است که با تغييرات جسمي ، رواني ، و عاطفي فراوان همراه مي باشد (41) . دوره اي است که طي آن توانايي توليدمثل کسب مي شود .
به طور متوسط توالي بلوغ زنان شامل تشديد رشد ، تکامل پستان و قاعدگي است که به دوره زماني متوسط 4/5 ساله نياز دارد . به دنبال مراحل پيشبرد مراحل بلوغ ترشح استروژن کافي از گناد ها باعث تکثير اندومتر و شروع اولين قاعدگي مي گردد (7). سن شروع قاعدگي دختران دچار چاقي متوسط (20 الي 30 درصد بالاتر از وزن طبيعي براي سن ) زودتر مي باشد . در حالي که تأخير در شروع قاعدگي در افراد مبتلا به سوء تغذيه شايع است . همچنين دختران دچار چاقي شديد (بيش از 30 درصد) نيز شروع قاعدگي دير رس دارند . از سويي ، در دهه هاي اخير مطالعات گسترده اي درباره درک ارتباط بين فعاليت بدني و قاعدگي انجام شده است که اغلب بر ساز و کار هورموني و فيزيولوژي متفاوتي در بدن زنان ورزشکار رخ مي دهد که بر ظرفيت کار بدني آنان اثر گذار است (7) .اگاهي از وضعيت توان مندي فيزيولوژي زنان در درک تأثيرات متقابل فعاليت هاي بدني و فازهاي مختلف چرخه قاعدگي اهميت انکار ناپذيري دارد (54). قاعدگي به معناي خروج دوره اي خون و تخريب اندومتر پس از يک سيکل تخمک گذاري طبيعي است . سيکل قاعدگي مهم ترين نشانه کار دستگاه توليد مثل در جنس مؤنث بالغ است ، ولي گاه اين پديده با نشانه ها و علائمي همراه است که آزار دهنده و مشکلات جسماني و رواني براي زنان مي شود (39) . به اين گروه از علائم جسمي ، روحي ، رفتاري که به طور متوسط پنج تا هفت روز قبل از قاعدگي شروع مي شود و تداوم ان به مدت دو تا حداکثر چهار روز بعد از شروع خونريزي ماهيانه است و در دوره هاي بعدي نيز تکرار مي شود سندرم پيش از قاعدگي1 گفته مي شود (39) .
در زمان هاي گذشته بيشتر زنان و پزشکان با نشانه هاي باليني سندرم مربوط آشنا نبودند و اين بي توجهي به سندرم سبب مي گرديد که نه تنها معالجه درستي صورت نگيرد ، بلکه اطلاعات کافي نيز در اين زمينه بدست نيايد . علي رغم اين که نشانه هاي بسيار شديد ، ضربه سختي به زنان وارد مي کند ، به نظر مي رسد اکثر زناني که از اين سندرم رنج مي برند، آن را جزئي بپندارند و حتي زناني که بدترين علائم را نيز دارند ماه ها آن را تحمل مي کنند ، تا اينکه اين نشانه ها بطور غير منتظره اي ناپديد گردند (49) .تحقيقات نشان مي دهد حدود 85-90درصد زنان در دوره ي باروري علائم خلقي، رفتاري و جسماني اين سندرم را قبل از شروع قاعدگي تجربه مي کنند . اين علائم و نشانه ها به دوره ترشحي قاعدگي محدود مي شوند و در عرض چند روز بعد از شروع قاعدگي از بين مي روند (15). در تحقيقي در سال 1385، شيوع اختلال ملال قبل از قاعدگي 4/9و سندرم پيش از قاعدگي 5/31 گزارش شد (37). مطالعه اي هم در شهر تهران انجام يافت ، نشان داد شيوع سندرم پيش از قاعدگي بيش از 60% است که از اين ميزان 64% از نوع خفيف ،32% متوسط و 3% شديد مي باشد (5). تحقيقات انجام شده در ايران ، شيوع اين سندرم را 4/62و 7/67 درصد گزارش کرده اند. اين موضوع خاطر نشان مي سازد که جمعيت کثيري از زنان از اين اختلال رنج مي برند (15-37).
با توجه به مشکلات ناشي از سندرم ،تا کنون راه هاي متفاوتي نظير درمان هاي دارويي ، جراحي و درمان هاي غير دارويي براي رفع علائم آن پيشنهاد شده است. اما در اين ميان درمان هاي غير دارويي از جمله هاي فعاليت هاي ورزشي به جهت آنکه هيچ عوارض جانبي را به همراه ندارند مورد توجه بيشتري قرار گرفته است (4). علل مختلفي در شيوع سندرم پيش از قاعدگي مؤثر است . به نظر مي رسد يکي از عوامل شاخص توده بدني مي باشد. بنابراين به نظر مي رسد تمرينات هوازي ، ترکيب بدني با سندرم پيش از قاعدگي رابطه داشته باشد.
1-2. بيان مسئله
بخش اعظمي از زندگي عاطفي زنان را ريتم هاي زيستي آنان تشکيل مي دهد ، زنان از نظر عاطفي ويژگي هاي خاص خود را دارد . پاره اي از اين ويژگي ها به دلايل تغييرات منظم زيستي به وجود مي آيد ،که ممکن است تظاهرات بيروني آن تغييرات خلقي باشد (3). خلق و خوي دوره اي زنان در مدت 28 روز دوره قاعدگي مي تواند مستقيما بر شيوه فعاليت و معاشرت آنان تأثير بگذارد و علايم پس از قاعدگي گاهي اوقات زنان را از به دست آوردن بيشترين کارايي باز مي دارد . اغلب زنان قبل از شروع خونريزي قاعدگي تغييراتي را از نظر جسماني ،خلقي ورفتاري پيدا مي کنندکه گاهي اوقات آن چنان اين تغييرات وعلايم شديد بوده که به عنوان بيماري در نظر گرفته مي شود (3). سندرم پيش قاعدگي ياPMS) ) عبارت است از رخداد دوره هاي ترکيبي از تغييرات بدني، رواني ورفتاري با شدت کافي در مرحله لوتئال سيکل قاعدگي که به اختلال ارتباطات بين فردي ويا مختل شدن فعاليت هاي طبيعي منجر مي شود (94). علائم سندرم پيش از قاعدگي معمولا هر ماه بين 7تا 14 روز پيش از شروع قاعدگي آغاز مي شود وبه نظر مي رسد نزديک زمان قاعدگي شدت وپس از چند روز فروکش مي کنند .اين علائم شامل نوسانات روحي ،اضطراب ،عصبانيت ،افسردگي،حساسيت ودرد پستان ها ،تمايلات غذايي خاص ، سردرد ،احتباس اب و ورم ، نفخ شکم است (94).
40 تا60 در صد زنان امريکايي بين سنين 12تا 50 سالگي با اين سندرم دست به گريبانند .براساس اخرين پژوهش هاي اماري ، 85 در صد بانوان داراي يکي از نشانه هاي عود کننده سندرم پيش از قاعدگي هستند، اما فقط 40در صد از انها اين نشانه ها را بيان مي کنند.در 2 تا10در صد افراد اين نشانه ها آن قدر شديد است که مي تواند زندگي خانوادگي يا شغلي انها را تحت تاثير قرار دهد(97) .
علائم ان به 3 دسته جسمي،خلقي ورفتاري تقسيم مي شودکه شايع ترين انها شامل: درد ،ادم اندام ها، نفخ شکم، افسردگي، عصبايت ،گريه و خستگي مي باشد. عدم تعادل هورمون استروژن و پروژسترون ،افزايش پروستاگلاندين ها، افزايش پرولاکتين ، وکاهش سروتونين وعوامل رواني از علل اين سندرم مي باشد. بسته به شدت علائم طيف وسيعي از بيماري از وضعيت خفيف تا شديد ايجاد مي شود (24،5) .
قاعدگي درد ناک يا ديسمنوره2 ، يکي از شايع ترين مشکلات زنان است که ممکن است دو روز يا بيشتر قبل از شروع قاعدگي بروز کند وتا سه روز بعد از خونريزي نيز ادامه داشته باشد (56-127).
ديسمنوره با درد ناشي از اسپاسم عضلاني در پايين شکم همراه است که ممکن است به سمت کمر ودر امتداد ران ها انتشار يابد ، اين درد مي تواند با علائمي چون تهوع ،استفراغ ،اسهال ، سردرد ،گيجي ،احساس خستگي، ضعف ، دردناکي سينه ها و در موارد شديد يا سنکوپ همراه باشد (40،56،127). ديسمنوره به دو صورت اوليه و ثانويه وجود دارد . ديسمنوره اوليه در زناني اتفاق مي افتد که از نظر جسماني سالمند و بروز آن وابسته به هيچ علت ارگانيکي نمي باشد (136). ديسمنوره ثانويه دردي است که با علت ارگانيک لگني و غير لگني ايجاد مي شود ، بيماري التهاب لگن ، اندومتريوزيس (رشد غير سرطاني ) عضله و بافت هاي فيبري در رحم ، سندرم احتقاني لگن ، بزرگ شدگي رحم و… از جمله دلايل است (40،84).
درحدود 10 در صد از زنان با تخمک گذاري طبيعي و منظم ،درجاتي از علائم ونشانه هاي جسماني و رواني پيش از قاعدگي را تجربه مي کنند. اعتقاد بر اين است گروهي که داراي علائم خفيف تا متوسط هستند،داراي سندرم پيش از قاعدگي هستند.در پنج در صد از زنان و يا کمتر از پنج در صد اين علائم به قدري شديدند که يه طور جدي و خطرناک با فعاليت روزانه و يا روابط شخصي فرد تداخل مي يابند (50).
يکي از عوامل احتمالي در شيوع اين سندرم داشتن شاخص توده بدني بالا مي باشد ،که در مطالعات اندکي به بررسي آن پرداخته شده است و به طور مستقيم يا غير مستقيم با سازکار تعادل هورموني بدن در ارتباط است .
روش هاي مورد قبول در تعيين شاخص هاي ترکيب بدني در کودکان و بزرگسالان ، شاخص توده بدني (BMI) و درصد چربي (%BF) مي باشد (16) .
Masho و همکاران نشان دادند که خطر شيوع سندرم پيش از قاعدگي در زنان چاق تقريبا 2 برابر زنان غير چاق است . آمارها نشان مي دهد در سال 2000 بيش از 50% بالغان در امريکا وزن بالاي طبيعي داشته يا چاق بودند و شيوع چاقي در زنان تهديدست در اين کشور بيشتر ديده مي شود(41). در ايران 6/38% از زنان بالاي وزن طبيعي قرار دارند واز اين تعداد2/14% چاق هستند (41). ليلا فرهاني و همکاران نشان دادند با شاخص توده بدني بيشتر از 25 در مقايسه با افراد داراي BMI کمتر از 25 به ميزان 5/3 برابر بيشتر شانس ابتلا به PMS را داشتند . اين ميزان بعد از کنترل متغيرهاي مداخله گر 43/2 کاهش يافت (5) . نتايج مطالعهMasho و همکاران نشان داد که زنان چاق در مقايسه با زنان لاغر 9/2 برابر خطر بيشتري براي ابتلا به سندرم پيش از قاعدگي دارند و بعد از کنترل اثر متغير هاي مداخله گر اين شانس 8/2 برابر تقليل پيدا کرد (41) . نتايج حاصل از تحقيق جان3 و همکاران (2006) حاکي از بالا بودن چربي زير پوست پشت بازو و متعاقباٌ شيوع بيشتري از اضافه وزن و چاقي دختران نسبت به پسران بود ، اين مسئله علاوه بر تفاوت هاي فيزيولوژيکي در دو جنس مي تواند ناشي از نوع و ميزان فعاليت بدني انجام شده در طي روز باشد (87). سونجا4 و همکاران (2007) در مطالعه خود نشان دادند که ميانگين چربي زير پوستي بازو دختران بدنبال ورزش ايروبيک در گروه مداخله کاسته و در گروه کنترل افزايش نشان داد(120). با توجه به مشکلات ناشي از اين سندرم، راه هاي متفاوتي نظير درمان هاي دارويي (هورموني ، ضد افسردگي ، ضد درد و…) جراحي (برداشتن تخمدان ) ودرمان هاي غير دارويي (ورزش ،رژيم غذايي ، ماساژ ، استراحت و…) پيشنهاد شده است (21،58،89 ،110) . با در نظر گرفتن عوارض جانبي در مان هاي دارويي و جراحي ،درمان هاي غير دارويي منجمله ورزش توجه متخصصان وخانم هاي مبتلا را جلب کرده است (21،119) . اولين بار در سال 1939توسط جانسون ، ارتباط ورزش با تغييرات دوره قاعدگي و سيستم توليد مثل بررسي شد و اثر مثبت ورزش مشاهده گرديد (21،119) به طوري که ورزش سبک ، فعاليت بدن را متعادل مي سازد و از شدت فشارهايي که اغلب موجب مسائل قبل از عادت ماهانه مي شوند ، مي کاهد (45) .
بنابراين اين مسأله بدان علت که زنان مرکز ثقل خانواده را تشکيل مي دهند ، ناخوشي آنان نه تنها بر امور پوياي خانواده ، بلکه بر کل نظام اجتماعي که زنان به نوعي در ان نقش دارند ، تأثير خواهد گذاشت . نوسانات خلقي مي تواند عملکرد کل خانواده را به شکست سوق دهد.به همين علت عليرغم مطالعات با ارزشي که در زمينه سندرم پيش از قاعدگي انجام يافته، هنوز تأثير تمرينات هوازي بر (PMS) و ترکيب بدن مبهم باقي مانده است . با پيشرفت فن آوري و ماشيني شدن زندگي شهري ، تغذيه نامناسب وتحرک ناکافي، سطح شاخص توده بدني در حال افزايش است وافراد داراي اضافه وزن و چاق در صد زيادي از جامعه را تشکيل مي دهند .بنابراين به منظور بدست آوردن اطلاعات بيشتر در زمينه عوامل مؤثر بر اختلالات قاعدگي، تحقيق حاضر را با هدف آثار تمرين هوازي بر اختلالات قاعدگي (PMS) و ترکيب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن بوده است .
سوالاتي که در اين زمينه مطرح مي شود و ضروري است به انها پاسخ داده شود :
1. پياده روي چه تأثيري بر (PMS) و ترکيب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن دارد ؟
1-3. ضرورت واهميت تحقيق
با توجه به مشکلات ناشي از سندرم پيش از قاعدگي ، تا کنون راه هاي متفاوتي نظير درمان هاي دارويي ، جراحي و در مان هاي غير دارويي براي رفع علائم اين سندرم پيشنهاد شده است (4،110) .اما کماکان افراد بر اساس باورهاي سنتي خويش ميل به دارو درماني دارند . لذا ابعاد مسئله اثر بخشي روش هاي غير دارويي در کاهش سندرم پيش از قاعدگي هم چنان در پرده ابهام است . علاوه بر اين ،از انجايي که برخي از افراد مبتلا به سندرم پيش از قاعدگي به روش هاي درماني رايج پاسخ نمي دهند يا اينکه دارويي که با پاسخ درماني خوبي همراه است ، داراي عوارض شديد مي باشد .هم چنين روش هاي غير دارويي و غير جراحي به دليل سهل والوصول بودن ، کم هزينه بودن و نداشتن عوارض جانبي ناشي از مصرف دارو ، مورد علاقه عموم زنان مبتلا مي باشد ،تا کنون بررسي هاي زيادي در اين باره خصوصاً ورزش انجام نگرفته است . در اکثر مطالعاتي که در جوامع ديگر انجام گرفته ، فعاليت ورزشي بعنوان يک عامل مؤثر در رفع علائم سندرم پيش از قاعدگي معرفي شده است (58، 90 ،91،110،119،131) .هر کدام داراي نقاط ضعف و قوت هستند، که در (مرور مطالعات گذشته) مورد بررسي قرار گرفته اند .
درباره نوع ، شدت و مدت فعاليت ورزشي بحث هاي زيادي انجام گرفته است .فعاليت ورزشي هوازي مانند پياده روي ، شنا ،وجاکينگ در مقايسه با فعاليت ورزشي غير هوازي وقدرتي در کاهش علائم رواني اين سندرم خصوصاٌ افسردگي بسيار مؤثر بوده است (58،110،119،131). طبق نظر اسميت و اسچيف5 (1989) انجام ورزش هاي منظم مانند دوچرخه سواري ،جاگينگ و شنا علائم بدني سندرم پيش از قاعدگي را کاهش مي دهند . برخي محققان انجام فعاليت ورزشي با فراواني بيش از چهار بار در هفته را در افزايش تنش ،افسردگي و عصانيت مؤثر مي دانند و معتقدند که اگر فعاليت ورزشي دو تا سه بار در هفته با مدت طولاني و در سه تا شش ماه انجام شود ،در کاهش علائم سندرم پيش از قاعدگي بسيار مؤثر است (58،119) . درباره شدت فعاليت ورزشي و درصد کاهش علائم سندرم پيش از قاعدگي هنوز رابطه معني داري پيدا نشده است و حتي انجام ورزش هاي رقابتي را در تشديد علائم اين سندرم نيز دخيل مي دانند (110،119) .
کوکريل (1995) ، نتيجه گرفت که با بيش از 4بار ورزش در هفته، تنش عصبانيت و افسردگي بيشتر مي شود در حالي که اگر ورزش به 2 تا 3 بار در هفته محدود شود ،اثر مثبت بيشتري بر حالات رواني دارد (119) . بر اساس نتايج مطالعات مختلف، عواملي که در شيوع سندرم پيش از قاعدگي مؤثرند شامل سن ، مصرف سيگار ،الکل و کافئين ، الگوهاي غذايي ، مصرف قرص هاي خوراکي جلوگيري کننده از بارداري ، عادات ورزشي ، تاريخچه قاعدگي و توليد مثل ، سابقه آزار جنسي ، سابقه ابتلا به سندرم پيش از قاعدگي ، وضعيت تأهل ، نگرش نسبت به قاعدگي ، شغل ، حاملگي هاي متعدد ، ژنتيک ، سطح تحصيلات ، عوامل اجتمايي و فرهنگي ، مذهب و توجه به انجام فرايض مذهبي ، مدت خون ريزي قاعدگي ، مدت دوره قاعدگي ، قاعدگي دردناک و وجود فشار هاي رواني مي باشد(5) . يکي از عوامل احتمالي در شيوع اين سندرم داشتن شاخص توده بدني بالا مي باشد که در مطالعات اندکي به بررسي ان پرداخته شده است و بطور کلي مستقيم يا غير مستقيم با سازوکار تعادل هورموني بدن در ارتباط است (5). آمار ها نشان مي دهند در سال 2000 بيش از 50% بزرگسالان در امريکا وزن بالاي طبيعي داشته يا چاق بودند و شيوع چاقي در زنان تهديدجدي به شمار مي رود (5). در ايران 6/38% از زنان بالاي وزن طبيعي قرار دارند و از اين تعداد 2/14% چاق هستند (5) . در پژوهش رجائيان (1390) نشان داده است که علائم سندرم پيش از قاعدگي در گروه ورزشکار نسبت به غير ورزشکار شيوع کمتري دارد وبين سندرم پيش از قاعدگي و توان هوازي در دو گروه ، همبستگي معکوس معني داري وجود دارد (21). کرول6 (2010) نشان داد که ورزش ، هيچ تأثيري بر PMS ندارد (93،33) . PMS در مطالعه اي که اسکالي7 (1998) و همکارانش انجام دادند، به ارتباط بين فعاليت هوازي و کاهش علائم مانند افسردگي و اضطراب پي بردند (109،118). در حالي که پژوهش هاي لوستيک (2004) نشان مي دهد که متغير هاي تمريني اثر قابل توجهي در افراد داراي PMS ايجاد نمي کند (96) .
با توجه به فراواني اين سندرم در طيف گسترده اي از زنان در جوامع گوناگون و از طرفي عدم وجود تحقيقات کافي در زمينه تأثير تمرينات هوازي بر اين سندرم و ترکيب بدن در کشورمان ، ضروري است که آثار تمرينات نيز به صورت اختصاصي تر بر سندرم مذکور مورد پژوهش قرار گيرد . اطلاعات بدست امده از اين تحقيق مي تواند در مدارس (در سطح راهنمايي و دبيرستان ) ، دانشگاه ، مراکز و کلينيک هاي زنان و مامايي ،مربيان و مسئولان باشگاه هاي ورزشي وفدراسيون هاي پزشکي ورزشي مورد استفاده قرار گيرد .
1-4. اهداف تحقيق
1-4-1. هدف کلي
آثار تمرين هوازي پياده روي بر اختلالات قاعدگي (PMS) و ترکيب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن
1-4-2. اهداف اختصاصي
1.تعيين تأثير يک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر علائم بدني ناشي از سندرم پيش از قاعدگي دانش آموزان دختر چاق و کم وزن
2.تعيين تأثير يک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر علائم رواني ناشي از سندرم پيش از قاعدگي دانش آموزان دختر چاق و کم وزن
3. تعيين تأثير يک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر درصد چربي بدن دختران دانش آموز چاق و کم وزن
4. تعيين تأثير يک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر توده بدون چربي بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن
5. تعيين تأثير يک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر شاخص توده بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن
1-5. فرضيه هاي تحقيق
1-5-1. فرضيه هاي اختصاصي
1.اثر يک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر علائم بدني ناشي از سندرم پيش از قاعدگي در دانش آموزان دختر چاق و کم وزن متفاوت است .
2.اثر يک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر علائم رواني ناشي از سندرم پيش از قاعدگي در دانش آموزان دختر چاق و کم وزن متفاوت است.
3. اثريک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر درصد چربي بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن متفاوت است .
4. اثريک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر توده بدون چربي بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن متفاوت است .
5. اثريک دوره فعاليت ورزشي هوازي پياده روي بر شاخص توده بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن متفاوت است .
1-6. روش تحقيق
اين مطالعه از نوع نيمه تجربي بر روي 40 نفر از دانش آموزان دختر راهنمايي مدرسه ناحيه يک رشت صورت گرفت . آزمودني ها به صورت مبتني بر هدف ودر دسترس انتخاب و در دو گروه چاق و کم وزن تقسيم شدند. در دوگروه تجربي 5 هفته فعاليت ورزشي هوازي پياده روي اعمال شد. ابزار جمع آوري اطلاعات فرم تشخيص موقتPMS ، همچنين مشخصات دموگرافيک افراد شامل سن ، سابقه بيماري خاص، سن شروع پريود ، مدت ابتلاء به علائم PMS ، فرم ثبت وضعيت روزانه ، قد و وزن با متر نواري استاندارد و ترازوي استاندارد اندازه گيري شد .
شاخص توده بدن BMI آزمودني ها محاسبه گرديد . چربي زير جلدي توسط کاليپر اندازه گيري شد . تست پله پيش از شروع پروتکل تمرين و بعد از مراحل پروتکل تمرين گرفته شد . در اين پژوهش از آمار توصيفي و استنباطي استفاده شده است و در بخش آمار توصيفي از نمودارها ، توزيع فراواني ، ميانگين و انحراف استاندارد استفاده شد و آمار استنباطي در دو گروه از آزمون -t وابسته و مستقل مقايسه شد . تحليل استنباطي اطلاعات آماري از نرم افزار 18- SPSS استفاده شده است .
1-7. محدوديت هاي تحقيق
1-7-1. محدوديت هاي قابل کنترل تحقيق
1. نمونه آماري مورد بررسي در تحقيق از دختران دانش آموز راهنمايي ناحيه يک رشت انتخاب شدند.
2.آزمودني ها در محدوده سني 13-14 سال قرار داشتند .
3. وضعيت سلامتي ازمودني ها از طريق پرسشنامه تا حدي کنترل شده است .
4. آماده سازي شرکت کنندگان دو روز قبل از اندازه گيري ها و در روز تحقيق (دو روز قبل ، از دارو استفاده نکرده بودند ،اسيب و تمرين بدني شديد نداشتند و در حالت گرسنگي يا کم ابي قرار نگرفته بودند).
5 . چهار ساعت قبل از اندازه گيري ها غذا نخورده بودند.
6. عدم مصرف دارو ؛
7. ورزشکار نبودن آزمودني ها.
8. زمان انجام تحقيق بين صبح تا ظهر .
9. در اين تحقيق فقط مدارس دولتي مورد بررسي قرار گرفتند .
1-7-2. محدوديت هاي غير قابل کنترل
1. تغذيه
2. کنترل حالات روحي
3. تفاوت هاي فردي
1-8 . تعريف واژه ها
1-8-1. سندرم پيش از قاعدگي
سندرم پيش از قاعدگي مجموعه اي از علائم جسمي ،رواني ، هورموني8 است که در اواخر مرحله ترشحي سيکل قاعدگي ظاهر مي شود و بر بازدهي کاري ، روابط اجتماعي و کيفيت زندگي افراد مبتلا اثر منفي مي گذارد. در واقع شکل مهم در تعريف سندرم پيش از قاعدگي يک بيماري يا مجموعه اي از تغييرات فيزيولوژيک با شيوع فراوان است ، البته تعريف دقيق ان مورد اختلاف نظر است (22) . در تحقيق حاضر افرادي مبتلا به اين سندرم خوانده مي شدند ، که علائم در ايشان در طي هفته پيش از شروع قاعدگي و حداکثر تا روز چهارم به مدت دو سيکل متوالي بروز نمايد .چنين آزمودني ها مي بايست حداقل يک علامت رواني از مجموع علائم رواني و چهار علائم جسماني از مجموع علائم جسماني را دارامي بودند (66).
1-8-2. علائم جسماني سندرم پيش از قاعدگي
مجموعه علائم جسمي بارز در دوران پيش از قاعدگي عبارتند : کمردرد ،حساسيت پستان ، افزاش وزن ،سردرد، نفخ شکم ، خستگي ، تپش قلب ، احتباس آب که منجر به پف کردن و تورم اندام ها مي شود (22،74).
در اين پژوهش بر اساس فرم ثبت وضعيت روزانه که توسط آزمودني ها تکميل مي گرديد ، علائم جسماني به هشت علامت که شامل خستگي ، ميل بيش از حد به شيريني جات ، سردرد ، افزايش اشتها ،حساس و دردناک شدن پستانها ،تپش قلب ، نفخ شکم و ورم اندام ها بودند ،تقسيم گرديد (78 ، 115).
1-8-3. علائم رواني سندرم پيش از قاعدگي
مجموعه علائم رواني در دوران سندرم پيش از قاعدگي عبارتند : افسردگي ،اضطراب ،زودرنجي ، بي قراري، گيجي ، بي خوابي ، اختلال در خواب و گريز از اجتماع از جمله تغييرات عاطفي – رواني و رفتاري اين سندرم هستند (22،74) . در پژوهش حاضر بر طبق فرم ثبت وضعيت روزانه که توسط آزمودني ها تکميل مي گرديد ؛ علائم شامل تنش ،دمدمي مزاج بودن ، تحريک پذيري ، اضطراب ،افسردگي ، فراموشکاري ، گريه هاي بي مورد ، اختلال در خواب و عدم تمرکز حواس،گريز از اجتماع بودند (85 ،141).
1-8-4. تمرينات هوازي
آن دسته از فعاليت هايي که با شدت متوسط و مدت نسبتاٌ طولاني گفته مي شود که دستگاه هاي عضلاني بزرگ را فعال مي کند و انرژي مورد نياز براي اجراي آنها ، به طور عمده از طريق دستگاه هاي هوازي تأمين مي شود (42) . در تحقيق حاضر برنامه تمريني آزمودني ها شامل پياده روي بود که افراد در هفته پنج روز با شدت کم ، متوسط و زياد از 30 تا 45دقيقه به صورت مستمر فعاليت انجام مي دادند .
1-8-5. ترکيب بدني
ترکيب بدني به ترکيب شيميايي بدن اشاره دارد و از دو بخش توده چربي و توده بدون چربي تشکيل شده است (48) در اين تحقيق منظور از ترکيب بدني نمرات حاصل از شاخص توده بدن و اندازه گيري در صد چربي بدن مي باشد .
1-8-6. شاخص توده بدني9
شاخص توده بدني از تقسيم وزن بدن (کيلوگرم) بر مجذور قد (متر) بدست و با واحد کيلوگرم بر مجذور متر بيان مي شود (23-35). .
1-8-7. در صد چربي بدن10
نسبت وزن چربي به وزن کل بدن بر حسب درصد . اندازه گيري در صد چربي بدن يا چين پوستي در يک ناحيه و با استفاده از کاليپر مي باشد . در ضمن وزن بدون چربي از کم کردن وزن چربي از وزن بدن به دست آمد (86).

فصل دوم
سابقه موضوع و پيشينه تحقيق
2-1 . مقدمه
امروزه تأمين سلامت زنان يک هدف اصلي جهت توسعه اجتماعي و اقتصادي جامعه محسوب مي شود. سندرم11 اختلالي شايع در ميان زناني است که در سنين باروري هستند(107). اين سندرم پيش از قاعدگي(PMS) مجموعه اي از تغييرات پريشان کننده جسمي، رواني ، رفتاري است که طي مرحله لوتئال هر دوره ماهانه عود مي کند(63). علل مختلفي در شيوع سندرم پيش از قاعدگي مؤثر است .يکي از اين عوامل شاخص توده بدني مي باشد(5). در عصر حاضر، اضافه وزن و چاقي يکي از جدي ترين مشکلات تندرستي و بهداشتي در حال شيوع در جوامع امروز است .
اين موضوع چاقي و کم وزني نه تنها سبب صدمه ديدن به افراد مختلف مي گردد؛ بلکه بار اقتصادي کمر شکني را بر اقتصاد کشور تحميل مي نمايد و درصدي از مرگ و مير سالانه را به خود اختصاص مي دهد افرادي که BMI آن ها بالاتر از 30% باشد جزء افراد چاق محسوب مي شوند و افرادي که BMI آن ها 5/18> باشد جزء افراد کم وزن محسوب مي شوند وافرادي که 9/29 >BMI ?25 داراي اضافه وزن مي باشند .
اين فصل شامل مباني نظري پژوهش است که در برگيرنده مفاهيمي چون آناتومي سيستم تناسلي، فيزيولوژي قاعدگي، تاريخچه و تعريف سندرم پيش از قاعدگي ، شيوع ، علل ، علائم ،تشخيص و راه هاي درمان آن (غير دارويي ، داروهاي شيميايي و جراحي ) ودستگاه هوازي ، فعاليت ، وزن و ترکيب بدن ، ارزيابي ترکيب بدن و با تأکيد بر کاهش سندرم به وسيله پياده روي بر ترکيب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن و همچنين مروري بر مطالعات انجام شده در ارتباط با موضوع مورد پژوهش مي باشد .
2-2. مباني نظري
بنابر نظر اسپيروف12 (1384) وظيفه ارتقاي آموزش در مورد قاعدگي ، بر عهده متخصصان مراقبت هاي بهداشتي است . اين آموزش بايد از خود ما آغاز شود . ما بايد از فيزيولوژي باروري و توليد مثل اگاهي داشته باشيم تا بتوانيم آن را به بيماران خود منتقل کنيم ؛ همچنين ما بايد در مورد عملکرد هاي جنسي و توليد مثل ، نگرش مثبتي داشته باشيم . درک اين رويداد هاي طبيعي همراه با آموزش در مورد آن ها ، مکانيسم قدرتمندي براي روبرو شدن با مشکلات و اختلالات قاعدگي است (2،40) . همچنين بنا به نظر بسياري از دانشمندان علوم ورزشي، تمرين هوازي ؛ فعاليت بدني مناسبي است که در حفظ و بهبود سلامت جسماني و رواني احاد جامعه و هم در حفظ وزن و هم در کاهش وزن داراي اهميت است . لذا با توجه به گستردگي اين سندرم و ترکيب بدن در جوامع گوناگون زنان ،ضروري است مروري مختصر بر فيزيولوژي چرخه قاعدگي و عللPMS وارزيابي ترکيب بدن داشته باشيم .
2-2-1. آناتومي سيستم تناسلي
اين دستگاه از دو تخمدان ، دو لوله رحمي ، واژن تشکيل شده است . توليد تخمک ، ترشح هورمون هاي جنسي استروژن و پروژسترون ، لقاح و انتقال سلول تخم به رحم ، نگهداري و تغذيه جنين و زايمان از وظايف اين دستگاه است (1).
2-2-1-1. اندام هاي جنسي زن
اندام هاي اصلي دستگاه تناسلي زن عبارتند از : تخمدان ها13 ، لوله هاي فالوپ14 (لوله هاي رحمي ) ، رحم15 و واژن16 هستند (43) .
2-2-1-2. تخمدان ها
تخمدان ها غددي زوج و بادامي شکل هستند که در حفره لگن ودر طرفين رحم قرار دارند . اين غده جزء غدد بدن (اگزوکرين و اندوکرين ) محسوب مي شوند . رشد بلوغ و آزاد شدن تخمک فعاليت اگزوکريني آن و ترشح استروژن و پروژسترون فعاليت اندوکريني آن است (17) . سطح تخمدان به وسيله اپي تليوم مکعبي ساده اي پوشيده است که اپي تليوم ژرمينال ناميده مي شود . در زير اين اپي تليوم بافت همبند متراکمي به نام تونيکا البوژينه ( سفيد پرده ) تخمدان را مي پوشاند. در مقطع تخمدان دو ناحيه قشري و مرکزي ديده مي شود که مرز واضحي بين آن ها وجود ندارد (17) .
ناحيه قشري بسته به سن و مراحل سيکل تخمداني حاوي فوليکول ها ، جسم زرد ، فوليکول هاي در حال تحليل و جسم سفيد است . هر فوليکول تخمداني توده اي کروي شکل از يک يا چند لايه سلول اپي تليالي به نام سلول هاي فوليکولي است که يک اووسيت را احاطه کرده است . در هر سيکل چندين فوليکول شروع به رشد کرده، ولي فقط يکي از آن ها طي تخمک گذاري پاره شده و اووسيت ثانويه از ان ازاد مي شود . هم چنين در نيمه اول سيکل تخمداني ، فوليکول ها استروژن ترشح مي کنند . جسم زرد ، از باقي مانده ديواره فوليکول تخمک گذاري کرده ، به وجود مي آيد و در نيمه دوم سيکل تخمداني پروژسترون و استروژن ترشح مي کند . فوليکول هايي که در هر سيکل رشد کرده و تخمک گذاري نمي کنند ، تحليل مي روند . بعد از نيمه دوم سيکل در صورت عدم بارداري جسم زرد نيز تحليل رفته تبديل به جسم سفيد مي شود (1).
ناحيه مرکزي يا مدولاي تخمدان ، حاوي بافت همبند ، عروق خوني و اعصاب است . داربست يا استروماي تخمدان در قشر ، از بافت همبند با فيبروبلاست هاي دوکي شکل ويژه تشکيل شده است که به تحريکات هورموني واکنش نشان مي دهند (1) .
2-2-1-3. لوله هاي رحم
لوله رحمي يا لوله فالوپ بخشي از دستگاه تناسلي زنانه است ، اين عضو دو لوله ساده که در دو طرف انتهاي فوقاني رحم قرار دارند . انتهاي



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید